ورود
عضویت | بازیابی رمز؟

REKAR

مسکن مهر تافته جدا بافته، از دیوار حایل تا دیوار مرگ ...


در این نوشتار تلاش شده است در پی حادثه تراژدیک ریزش دیوار بی مهری مسکن مهر مهاباد، ضمن بازدید میدانی نگارنده و همچنین فیلم و تصاویر موجود نقایص این دیوار از منظر فنی و مهندسی و مقررات ملی ساختمان بررسی شود که بتوان فارغ از حواشی و حساسیتهای موجود به ابعاد مختلف این رویداد پرداخت:
دیوار مدخل بحث این جستار در اصطلاح مهندسی دیوار حایل می‌گویند. از دیوار حایل به منظور پایداري در مقابـل فشـار جانبی خـاك اسـتفاده می گردد. این دیوار در رده صلب از نوع وزنی با مصالح بنایی سنگی است .پیش بینی دیوار حایل در پروژه‌های بر عهدە مهندس طراح می باشد
در پروژه هاي فاز دو که سازمان نظام مهندسی کنترل میکند، معمولاً سازندگان نسبت به اجراي دیوار حایل ذهنیتی منفی دارند. به این بهانه که اجراي دیوار حایل هزینه بر و سخت است، زیر بار آن نمی روند. به همین دلیل، در بسیاري از پروژه ها، حتی باداشتن 6 تا 10 متر گودبرداری ، شاهد آن هستیم که دیوار حایل، اصلا طراحی نمی شود. حوادثی داشتیم که بعد از اتمام ساختمان و ساکن شدن اهالی، دیوار 10 یا 20 سانتی زیر زمین، به دلیل فشار خاك، تخریب شده و خودروهاي پارك شده در پارکینگ زیر آوار، تخریب شده اند. مطمئناً در خسارات وارده، طراح ساختمان ،مقصر شناخته خواهد شد. زیرا پیش بینیِ دیوار حائل سازه اي را نکرده است.
اما در حادثه پروژه مسکن مهر تعاونی ۱۸ با توجه به اجرای دیوار حایل، ظاهرا این دیوار پیش‌بینی شده است. در هنگام بازدید دیوار که عوامل زحمت آتش‌نشانی مشغول جمع آوری آوار بود چند نکته قابل توجه بود. خاک پشت دیوار(پشته ریز) حایل از نوع خاک دستی بود. گاهی نخاله های ساختمانی و یا خاکهای بلااستفاده در محلی انباشته (دپو) می ­شود و بعد از مدتی با گذشت زمان از نظر ها مخفی می‌گردد. معمولا این خاکها که از لحاظ یکپارچگی و باربری جزء خاک های غیرباربر دسته بندی میشوند باید توجه نمود که این خاک قابلیت باربری ندارد و می بایست بطور کامل برداشت شود. اما متاسفانه مشاهده می‌شود که اغلب در همان محل باقی می ماند یا آن را به عنوان خاک پشته ریز پشت دیوار حایل خاکریز می‌کنند
شناختن خاک دستی بسیار آسان است، وجود قطعات و اجزای دست ساز بشر مانند آجر، موزاییک، پلاستیک و … در خاک نشان دهنده دستی بودن خاک است. در هنگام آواربرداری دیوار در محل کیسه های سیمانی و بلوک سیمانی و  وجود نخاله ساختمانی در خاک پشت دیوار مشهود بود. خاک دستی در حالت خشک محکم است.اما در خاک پشته ریز اگر خاک دستی اشباع شود، مثل سیال حرکت می کند. و باعث می‌شود تا فشار جانبی بیشتری به دیوار وارد شود که گاهی اوقات باعث تخریب دیوار حایل می‌شود پس زهکشی خاک دستی یا کنترل مکانیکی آن اهمیت زیادی دارد
بر اساس  نشريه شماره 101 سازمان مديريت و برنامه ريزی كشور تحت عنوان مشخصات فني عمومي راه.
-خاكريزي و تراكم مصالح خاكريز بايد به دقت انتخاب شوند ازتراكم بيش از حد به دليل اعمال نيروهاي جانبي به سازه جلوگيري نمود. در هنگام آوربرداری نکته ی دیگری که قابل رویت بود خاک پشته ریز   اساسا متراکم نشده بود و کل خاک به صورت یک باره به پشت دیوار انتقال یافته بود
بر اساس نشریه ش: 101 (آببند) به ضخامت حداقل 30 سانتيمتر در بالاترين لايه خاكريزي براي كاهش نفوذ آب باران توصيه شده است.که متاسفانه رعایت نشده بود
یکی دیگر از مشکلات دیوار مذکور نبود سیستم زهکشی در دیوار بود از عمده ترين دلايل خرابي ديوارهاي حايل، سيستم زهكشي نامناسب است
سيستمهاي زهكشي براي از بين بردن فشارهاي هيدرواستاتيك وارد بر سطح گسيختگي و سطح پشت ديوار در اثر نشت آب و نفوذ آب باران لازم ميباشند. در برخي حالات سيستم زهكش براي ممانعت از افزايش فشار ناشي از يخزدگي خاكريز يا حداقل كردن فشار ناشي از تورم خاكهاي چسبنده لازم است. نوع سيستم زهكشي به جنس مصالح خاكريز، مقدار بارش،
شرايط آب سطحي و زيرزميني و پتانسيل يخزدگي بستگي دارد. علاوه بر استفاده از سيستم زهكش، ديوار بايد داراي ضريب
ايمني مناسب در ارتباط با سيستم زهكشي باشد
ديوارهاي حايل بايد داراي سيستم زهكشي سطحي مناسب براي دفع آبهاي سطحي باشند. همانگونه كه در بالا اشاره شد،بايد لايهاي از خاك نفوذناپذير در بالاي خاكريز براي كاهش نفوذ آب باران قرار داده شود.
مؤثرترين روش براي كنترل زهكشي، انجام خاكريزي بر روي يك لايه زهكش شيبدار و داراي زهكش طولي است.
در دیوار مذکور دقیقا بر عکس این مورد عمل شده بود  یعنی شیب بندی در جهت جمع شدن آب باران در پشت دیوار حایل بود که در فیلم‌های پخش شده در دنیای مجازی کاملا مشهود است.
نتيجه دو مطالعه آماري در ارتباط با خرابي ديوارهاي حايل که در نشریه 308 راهنمای طراحی ديوارهاي حايل به ترتیب زیر است 
الف ـ استفاده از رس به عنوان مصالح خاكريز پشت ديوار يا زير شالوده باعث بيشترين خرابيهاي ديوارهاي حايل شده است.
ب ـ طراحي نادرست سيستم زهكش و يا پايه ديوار مهمترين دليل خرابي ديوارهاي حايل
دلایل دیگری که در تخریب دیوار می‌تواند موثر باشند
_تناسبات غلط هندسی 
-شکست سازه ی تغیه دیوار
-اجرای کم دقت 
-پشته ریزی غلط
و چند مورد دیگر که نمی‌توان دسته بندی کرد
در مورد تناسبات غلط  هندسی دیوار حایل مذکور به داده های اولیه برای محاسبات فنی نیاز است که با توجه به نبود داده نمی‌توان اظهارنظر کرد
به گزارش خبرگزاری هاژه، دیوار مذکور در یک فیلم تحت عنوان  «مرمت دیوار تنها با ریختن سیمان در جای ترک برداشته و شانه خالی کردن از بار مسئولیت!»قرار گرفت که نشان‌دهنده  شکست سازه ی تیغه دیوار در شش ماه قبل است
اجرای کم دقت و پشته ریزی غلط هم با توجه به مشاهدات و مطالب که در بالا ذکر شد.کاملا مشهود بود
اجرای دیوار حائل  را با راهنمایی دیوار های حایل نشریه 308 سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور مقایسه کردیم. ظاهرا هیچ کدام از اصول فنی لازم در این دیوار رعایت نشده بود که خراب شدن دیوار مؤید این قضیه است.
اما این همه بی نظمی و آشفتگی از کجا سرچشمه می‌گیرد؟
با وجود تعداد زیادی  ناظر چگونه می‌توان این همه اشتباه را با هم دیگر انجام داد؟
به گزارش اقتصاد آنلاین سخنگوی کمیسیون اصل ۹۰، گزارش این کمیسیون درباره بررسی عملکرد دولت در پروژه مسکن مهر و نقاط ضعف و قوت این طرح را در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی قرائت کرد. که بخشی از آن به این قرار است 
_ پروژهای مسکن مهر به طور بی رویه به تعاونی های مسکن واگذار شده است که از کمترین تجربه برخوردارند
این خبرگزاری در ادامه به گزارشی از  سازمان بازرسی کل کشور پرداخته که بر اساس بازرسی های انجام شده از نحوه اجرای طرح مسکن مهر در سراسر کشور، مسائل و ایراداتی در اجرای طرح ملاحظه شد که در اکثر استانها مشترک بوده و بدین شرح می باشد:
واگذاری اراضی نامناسب برای احداث مسکن مهر (خارج از محدوده، در دامنه کوه، شیب نامناسب و...)، بدلیل ضعف مطالعه در مکان یابی اراضی که در نهایت باعث بالا رفتن هزینه های آماده سازی و قیمت تمام شده مسکن مهر شده است.
ضعف خدمات زیربنایی و روبنایی لازم از جمله آب، برق، فاضلاب، بیمارستان، مدرسه، فضای سبز و...
- ضعف فنی و اجرایی در عملکرد پیمانکاران و مجریان طرح مسکن مهر و گاهی پایین بودن کیفیت ساخت و سازها در پروژه های مسکن مهر مشاهده شده است.
ماده ٨١ قانون شرکت های تعاونی در فصل دوازدهم بند ۴  گفته
  • انجام خدمات نقشه‌کشی - مهندسی و معماری برای اعضاء و نظارت در ساختمانهای متعلق به شرکت‌های تعاونی میباشد
در این بند عملا نظارت را برعهده شرکت‌های تعاونی گذاشته است.
از طرف دیگر بعد از زلزله کرمانشاه وهنگامی که انتقاد از مسکن مسکن مهر بالا گرفت حسن قربانخانی رئیس سازمان نظام مهندسی در گزارش ایسنا گفت: مسکن مهر از مسیر نظام مهندسی طی نشده است
"سازمان نظام مهندسی هیچ نظارتی در ساخت واحدهای مسکن مهر نداشته و هیچ مهندس ناظری هم از سوی این سازمان برای واحدهای مسکن مهر معرفی نشده‌اند".
رییس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران با اشاره به این که پروژه‌ مسکن مهر از مسیر نظام مهندسی طی نشده است، اعلام کرد: متاسفانه مبحث 22 گانه که مربوط به شرایط تعمیر و نگهداری ساختمان‌هاست در مورد سازه‌هایی که ساخت‌شان به اتمام رسیده تاکنون رعایت نشده است
آقای قربانخانی روز سه‌شنبه، ۲۳ آبان‌ماه گفت: «برای ساخت مسکن مهر از سازمان نظام مهندسی درخواست مجری و مهندس ناظر نشد
یکی از دلایل عمده ضعف مسکن مهر نبود نظارت از طرف نظام مهندسی بوده از طرف شرکت تعاونی خود موظف بود مهندس ناظر انتخاب کند. مهندس ناظری که از کارفرما خود  حقوق خواهد گرفت
مسئولیت‌های قانونی مهندس ناظر در ارتباط با تخلفات ایمنی به صورت زیر میباشد
مهندس ناظر در صورت مشاهده مواردی خلاف مفاد مبحث 12 مقررات ملی ساختمان، باید ضمن تذکر کتبی به مجری ساختمان، مراتب را به مرجع رسمی ساختمان که مسئول صدور پروانه و کنترل بر امر ساختمان‌سازی است اعلام نماید.( بند 12-1-5-8 مبحث 12)
هرگاه مهندسان ناظر در ارتباط با نحوه اجرای عملیات ساختمانی ایراداتی مشاهده نمایند که احتمال خطر وقوع حادثه در برداشته باشد، باید مراتب را همراه با راهنمایی‌ها و دستورالعمل‌های لازم، کتباً به کارفرما اطلاع داده و رونوشت آن را به اداره کار محل و مرجع صدور پروانه ساختمان (شهرداری) تسلیم نماید.( ماده 7 آیین‌نامه حفاظتی کارگاه‌های ساختمانی
بنابراین وظایف قانونی مهندسان ناظر در خصوص تخلفات ایمنی کارگاه‌های ساختمانی، تلفیقی از مندرجات مبحث 12 مقررات ملی ساختمان و آیین‌نامه حفاظتی کارگاه‌های ساختمانی است.
به‌ طور خلاصه وظایف قانونی مهندسان ناظر در خصوص تخلفات ایمنی به شرح زیر است:
نظارت دقیق بر عملیات اجرای ساختمان و شناسایی موضوعات با احتمال خطر وقوع حادثه.
ابلاغ تذکر کتبی تخلفات مشاهده در کارگاه ساختمانی به کارفرما و سازنده.
ارایه راهنمایی‌ها و دستورالعمل‌های لازم به کارفرما در خصوص ایرادات مشاهده‌شده در عملیات ساختمانی.
ارایه و ثبت گزارش در سازمان نظام مهندسی ساختمان استان.( با توجه به گزارش ایسنا که در با ذکر شد این مورد حذف شده است)
ارایه و ثبت گزارش تخلف به اداره کار محل.
ارایه و ثبت گزارش در شهرداری محل.
یکی از راهای که ناظر می‌تواند مالک یا سازنده را به اجرای قوانین مربوط به ساخت و ساز کند. ناظر ساختمانی و یا شهروند عادی می‌تواند برای جلوگیری تخلف ساختمانی به آن توصل کند بند14 ماده 55 قانون شهرداریها است
"اتخاذ تدابیر مؤثر و اقدام لازم برای حفظ شهر از خطر سیل و حریق و همچنین رفع خطر از بناها و دیوارهای شکسته و خطرناک واقع در معابر عمومی و کوچه ها و اماکن عمومی و دالانهای عمومی و خصوصی و پرکردن و پوشاندن چاه ها و چاله های واقع در معابر و جلوگیری از گذاشتن هر نوع اشیاء در بالکن‌ها و ایوان های مشرف و مجاور به معابر عمومی که افتادن آنها موجب خطر برای عابرین است و جلوگیری از ناودان‌ها و دودکش‌های ساختمان‌ها که باعث زحمت و خسارت ساکنین شهرها باشد." از وظایف شهرداری است.
تبصره:در کلیه موارد مربوط به رفع خطر از بناها و غیره و رفع مزاحمت های مندرج در ماده فوق شهرداری پس از کسب نظر مامور فنی خود به مالکین یا صاحبان اماکن یا صاحبان ادوات منصوب ابلاغ مهلت دار مناسبی صادر مینماید و اگر دستور شهرداری در مهلت معین به موفع اجرا گذاشته نشود شهرداری راسا با مراقبت مامورین خود اقدام به رفع خطر یا مزاحمت خواهد نمود و هزینه مصروف را به اضافه صدی پانزده خسارت از طرف دریافت خواهد کرد. مهندسان در بازدید از پروژه های تحت نظارت خود یا هر ساختمان و عمارتی که ممکن است باعث بروز خسارات جانی یا مالی به شهروندان شوند، می توانند به استناد این بند، طی گزارش ارسالی به شهرداری بخصوص در مرحله تخریب و گودبرداری، در جهت حفظ، نگهداری، ایمن نمودن، رفع خطر، محصور نمودن، پایدار نمودن و... اقدام نمایند
ناظر پروژههای مسکن مهر در این مرحله کار دشواری برعهده هنگامی که بر تخلفی صورت گیرد دهد عملا باید به سازنده یا کارفرما گزارش بدهد در صورتی که آنها به قوانین عمل نکنند باید گزارش‌ تخلف را به مرجع صدور پروانه ابلاغ کند دشواری کار برای مهندس ناظر از آن جهت است که گزارش  کارفرمای را باید رد کند که او را استخدام کرده، درصورتی که سازنده به تخلف خود ادامه دهد. ناظر باید گزارش خود را به شهرداری اعلام کنند. تا شهرداری در مورد تخلف صورت گرفته اقدام کند.
برابر ماده 100 قانون شهرداری و وظایف شهرداری
جلوگیری از عملیات ساختمانی ساختمانهای بدون پروانه یا مخالف مفاد پروانه به وسیله مامورین خود؛
طرح دعوا در كمیسیون   ماده 100؛
3- ابلاغ تصمیم كمیسیون   ماده 100 به مالك؛
اجرای آرای كمیسیون  ماده 100؛
تقاضای صدور رای تخریب از كمیسیون ماده 100 نسبت به ذی نفعی كه از پرداخت جریمه خودداری كرده است؛
جلوگیری از ادامه عملیات تجاوز به معابر شهر و ارسال پرونده امر به كمیسیون.
برابر ماده 100 قانون شهرداری  مهندسان ناظر ساختمانی
نظارت "مستمر" بر عملیات اجرائی ساختمانی كه به مسوولیت آنها احداث می گردد از لحاظ انطباق ساختمان با مشخصات مندرج در پروانه و نقشه ها و محاسبات فنی ضمیمه؛
گواهی مطابقت ساختمان با پروانه، نقشه و محاسبات؛
اعلام تخلف به شهرداری.
بر طبق کمسیون ماده 100 صدور پایان کار  ساختمانی قائم بر تایید ناظر میباشد شهرداری می‌تواند به این استدلال  استناد کند و از زیر بار مسئولیت شانه خالی کند در شیوه نامه جدید بسیاری از مناقشات و سردرگمی هایی که در گذشته مابین ذینفعان ارایه خدمات مهندسی را برطرف و حوزه وظایف و مسوولیت ها را شفاف می کند.
در قانون جدید با توجه به اعلام نظر معاونت حقوقی رییس جمهور (۱۷ تیر ۹۷) در نامه به شماره ۳۵۹۶۶/۴۸۲۴۰ بر طبق ماده ۳۴نظارت مستقیم و مستمر بر رعایت مقررات ملی ساختمان بر عهده شهرداری ها خواهد بود. باید به زمان ساخت دیوار توجه کرد
اما نکته دیگر که تخلف شهرداری مهاباد در صدور پایان کار برای مسکن مهر است در این زمینه توجه شما را به خبرگزاری دنیای اقتصاد جلب میکنم در تاریخ ۸۷/۰۶/۴ وزیر مسکن شرایط صدور پایان کار را اینگونه اعلام کرد سازندگان باید سه شرط مهم را در ساخت رعایت کنند
ضوابطی که باید در احداث واحدهای مسکونی مهر رعایت شود و تا پایان کار به آنها داده شود اعلام و ابلاغ شد. دولت با توجه به توانایی مالی اندک اعضای تعاونی‌های مهر، رعایت حداقل شرایط فنی و تکنیکی ساخت مسکن را اجباری دانسته است.
بر اساس مصوبه دولت حداقل میزان پیشرفت کار واحدهای مسکونی مهر شامل اتمام سفت‌کاری (سازه‌ها- کارهای زیربنایی تاسیسات- عایق‌های رطوبتی) و نمای خارج از ساختمان‌ها است و سایر مراحل ساختمان بسته به توان مالی متقاضیان قابل اجرا خواهد بود.
شهرداری‌های سراسر کشور نیز موظف شده‌اند در صورت درخواست متقاضیان به صدور پایان کار در پایان مرحله یاد شده اقدام کنند. بسیاری از خانه ها بدون اتمام کار به مالکین خانه‌ها تحویل داده شد و همین مسئله باعث شکایت مردم و ورود بازرسی با این مسئله شد 
در ادامه توجه شما را به گزارشی از خبرگزاری تسنیم سازمان بازرسی کل کشور در شکایتی که به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده، حسب بررسی‌های به عمل آمده، مشخص شد شهرداری سمنان با استناد به نامه شماره 49827 مورخ 16 اسفند سال 89 سازمان مسکن و شهرسازی استان، برخلاف قوانین و مقررات موضوعه اقدام به صدور پایان کار برای واحدهای مسکونی مسکن مهر کرده که مشروح آن به قرار ذیل است:
سازمان مسکن و شهرسازی استان سمنان طی نامه شماره  49827 مورخ 16 اسفند 89، نامه شماره 02/100/62549 مورخ هشت اسفند 89 مقام عالی وزارت مسکن و شهرسازی منضم به تصویب نامه شماره 87214/ت316ک مورخ سوم مرداد سال 87 کارگروه مسکن کشور و 126560/ت43165ن مورخ 24 شهریور سال 88 هیئت وزیران در خصوص صدور پایان‌کار کلیه پروژه‌های مسکن مهر در صورت تکمیل عملیات سفت کاری را ارسال و ابلاغ کرده که این امر با توجه به مصوبه سی و چهارمین جلسه شورای عالی اداری به تاریخ 1371.8.13 در خصوص هماهنگ کردن صدور پروانه، گواهی عدم خلاف و گواهی پایان ساختمان در سطح شهرداری‌های کشور و ماده 28 آیین نامه اجرایی ماده 33 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان که بر اساس آن شهرداری‌ها و سایر مراجع صدور پروانه ساختمان، برای ساختمان‌هایی که طبق تشخیص ناظران و تأیید سازمان نظام مهندسی ساختمان استان، مقررات ملی ساختمان در آنها رعایت نشده باشد، تا زمان رفع نقص، پایانکار صادر نخواهند کرد، مغایرت. مصوبه غیر قانونی  مسکن مهر زمانی لغو شد که بیشتر خانه ها تحویل داده شده بودن. این مصوبه غیر قانونی عمل باعث شده بود که شهرداری و ناظر نتواند از کارت فشار خود برای اجرای قوانین استفاده کنند.
در آخر سخنی با همشهریان و کارفرمایان محترم به توجه مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان بند 
12-1-5-2 هرگاه يك يا چند كارفرما يا افراد خويش فرما به طور همزمان، در يك كارگاه
ساختماني مشغول به كار باشند، هر كارفرما در محدوده پيمان خود مسئول اجراي مقررات مربوط به ايمني، بهداشت كار و حفاظت محيط زيست ميباشد. كارفرماياني كه به طور همزمان در يك كارگاه ساختماني مشغول فعاليت هستند، بايد در اجراي مقررات مذكور با يكديگر همكاري نموده و سازنده يا پيمانكار اصلي نيز مسئول مراقبت و ايجاد هماهنگي بين آنها ميباشد. برقراري بيمه مسئوليت مدني و شخص ثالث از مسئوليتهاي سازنده، كارفرما و مسئولين مربوط نمی کاهد. و باتوجه به تعریف كارفرما، که شخصي است حقيقي يا حقوقي كه يك يا چند نفر كارگر را در كارگاه ساختماني به هزينه
خود و با پرداخت مزد به كار ميگمارد، اعم از اينكه پيمانكارجزء، سازنده يا صاحب كار باشد.
پس حتما از مهندسین ذیصلاح و متعهد که بر اساس قوانین موجود کار میکند کمک بخواهید  چون بیشترین مسؤلیت متوجه کارفرما و سازنده خواهد بود. در هنگام ساخت وسازهای شخصی معمولا مالک، کارفرما نیز می‌باشد البته مسؤلیت مهندسین هم بسیار سنگین است.در کارهای ساختمانی مخصوصا گودبرداری حتما کارگران و افراد متفرقه را بیمه کنید و برای کم کردن هزینه ها به فکر فرار از قوانین ساخت وساز نباشیم.


منابع
-پیش نویس آئین نامه جدید  کنترل ساختمان 
-خبرگزاری اقتصاد آنلاین
-خبرگزاری ایسنا
خبرگزاری تسنیم
-خبرگزاری دنیای اقتصاد
-پایگاه خبری هاژه 
-عوامل موثر در ریزش گود، دکتر علی فاخر
-قانون شهرداری‌ها
-قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان
-کتاب گودبرداری و سازهای نگهبان
-کتاب مسؤلیت مجری
-کتاب همراه ناظر
-ماده ٨١ قوانین  شرکت های تعاونی
-مقرارت ملی ساختمان مباحث ٢٢ گانه ساختمان 
-نشریه ش 101 سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور
-نشریه ش 308 راهنمای طراحی دیوار حایل سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور 
نامه حقوقی رییس جمهور (۱۷ تیر ٩٧) به شماره (۳۵۹۶۶/۴۸۲۴۰
)
بازدید: 163 موضوع: علوم و فنون / شهر نگار نظرات: 1 نویسنده : سیدحسن سیدهادی
نظرات: 1
کاربر گرامی، برای ارسال نظر در سایت عضو شوید.
  1. نویسنده: حمید قادری
    26 بهمن 1397 14:26

    با سلام. دیوار حایل فروریخته، مربوط به تعاونی ۱۸ است. نه تعاونی ۱۷